Zo ruikt Gelderland volgens de Gelderlanders zelf

In dit artikel:

In Gelderland blijken geuren nauw verweven met lokale herinneringen en identiteit. Naar aanleiding van het Friese onderzoeksproject Een Neus voor Erfgoed — dat deze week in Friesland van start ging om kenmerkende regionale geuren in kaart te brengen — vroeg radiopresentator Frank van Dijk op Radio Gelderland luisteraars welke geuren zij aan hun provincie koppelen.

De inzendingen uit heel Gelderland varieerden van nostalgische voedselgeuren tot minder prettig ruikende industrie- en evenementluchtjes. Veel mensen noemden fabrieks- en bakkersgeuren: de brouwgeur van Grolsch in Groenlo, Peeze-koffie op het Eusebiusplein in Arnhem, koffiebranderij De Pelikaan in Zutphen, NOBO-koekjes uit Ede en de jamlucht rond Tiel. Sommige van die aroma’s bestaan niet meer; luisteraars herinnerden zich ook verdwenen plekken zoals de notenlucht van de Marandifabriek in Lunteren, een soepfabriek in Harderwijk en de voormalige wasmiddelenfabriek in Nijmegen.

Niet alle associaties waren positief: de Vierdaagsefeesten in Nijmegen werden genoemd vanwege een mix van oud bier, urine en schoonmaakmiddelen, verder kwamen slachterijen en varkensbedrijven ter sprake als bron van sterke geuren in Zevenaar en Apeldoorn. Tegelijkertijd staan rivieren en het landschap centraal in het geurbeeld van de provincie — mensen noemen de IJssel bij Zutphen, modder na terugtrekkend hoog water en typische voorjaargeuren zoals bloesem in de Betuwe en vers gemaaid gras.

De reacties laten zien dat geur als zintuiglijke herinnering zowel gemeenschapsgevoel als persoonlijke nostalgie kan versterken. Initiatieven zoals Een Neus voor Erfgoed illustreren hoe geurhistorie kan bijdragen aan erfgoedonderzoek: door luchtjes te registreren wordt een extra, vaak vergeten laag van regionale cultuur en geheugen zichtbaar.