De frontlinie van de derde wereldoorlog zou in Gelderland liggen

In dit artikel:

Onder het drukke Willemsplein in Arnhem ligt een atoombunker uit de Koude Oorlog. De ruimte ontstond uit een voormalige voetgangerstunnel en bood plaats aan ongeveer driehonderd mensen. Bij een luchtalarm konden toevallig aanwezigen via een putdeksel naar binnen, maar er waren slechts beperkte hoeveelheden voedsel, water en zuurstof en drie wc-emmers beschikbaar. De bunker was niet bestand tegen een directe kernexplosie, maar moest bescherming bieden tegen radioactieve fall-out dankzij de luchtdichte constructie en luchtfilters.

De dreiging van een kernoorlog werd in Nederland vooral tijdens crises als de Hongaarse Opstand, de Cubacrisis en de spanningen rond de kruisraketten serieus genomen. Gelderland werd daarom ingericht als onderdeel van de verdediging. De Rijn-IJssellinie kon land onder water zetten om een oprukkend leger te vertragen. Vanuit radarstation Nieuw Milligen en tientallen luchtwachttorens werd het luchtruim bewaakt; vrijwilligers speurden daar naar laagvliegende vliegtuigen. Door verbeterde radar verdwenen de torens uiteindelijk, waaronder die in Aalten, die in 1970 werd gesloopt.

Hoewel de mogelijke frontlinie later naar West-Duitsland verschoof, bleef Gelderland militair belangrijk. De provincie bood ruimte aan kazernes, opslagplaatsen en oefenterreinen in onder meer Apeldoorn, Schaarsbergen, Harderwijk, Ede en op de Veluwe. Zo werd Gelderland decennialang voorbereid op een oorlog die uiteindelijk niet uitbrak.