Ineens een inbreker in je huis: wat kan en mag je (niet) doen?

In dit artikel:

In Arnhem schrokken bewoners van een rijtjeshuis aan de Veluwestraat wakker toen op 12 februari 2026 meerdere inbrekers hun woning binnendrongen; beelden daarvan werden later door de politie getoond in het tv-programma Plaats Delict. De daders liepen met rugzakken door het huis en namen onder meer een tablet, powerbank, oordopjes, koptelefoon en identiteitsdocumenten mee.

In Gelderland vinden maandelijks tussen de 1.400 en 3.000 woninginbraken plaats, vooral in grotere plaatsen als Apeldoorn, Arnhem, Nijmegen en Ede. Landelijk is het aantal inbraken echter flink gedaald, van 49.209 in 2017 naar 21.628 in 2025.

De politie benadrukt dat slachtoffers in eerste instantie zichzelf en medebewoners moeten veiligstellen en direct 112 moeten bellen; de spoedlijn is ook bedoeld voor inbraakmeldingen. Van fysiek ingrijpen wordt doorgaans afgeraden: wie een inbreker slaat of zwaar verwondt kan worden gezien als iemand die het recht in eigen hand neemt (“eigenrichting”) en daarvoor strafrechtelijk aansprakelijk worden, tot en met gevangenisstraf.

Wat wél is toegestaan valt onder artikel 41 van het Wetboek van Strafrecht: noodweer (verdediging tegen een directe, onrechtmatige aanval) en noodweerexces (doorslaan in de heat of the moment). Om geweld te rechtvaardigen moet de aanval direct en illegaal zijn, verdediging noodzakelijk, en het gebruikte geweld proportioneel. Als er minder ingrijpende middelen mogelijk zijn moet je die gebruiken. Het is toegestaan iemand op heterdaad aan te houden en in bedwang te houden tot de politie arriveert, maar daarbij geldt hetzelfde proportionaliteitsvereiste: geen verstikking of onnodig pijn doen.

Vooraf klaarliggende wapens verhogen risico’s: pepperspray is verboden onder de Wapenwet; een honkbalknuppel is legaal maar kan door een rechter worden aangemerkt als handelen met voorbedachten rade, wat tegen je kan werken. De politie raadt praktischer en minder escalatief materiaal aan, zoals een zaklamp, en bovenal: vlucht en bel 112.