Warme rivieren en beken: wat betekent dat voor het leven onder water?

In dit artikel:

Door de aanhoudende droogte staan de Gelderse rivieren en beken laag, waardoor het water sneller opwarmt. In de grote rivieren werd eind juni een recordhoge temperatuur van 29,5 graden gemeten. Bij Amerongen was het water woensdag 23,5 graden; op andere meetlocaties kan Rijkswaterstaat de temperatuur niet meer registreren omdat sensoren het water niet raken.

De hoge temperaturen zijn zorgelijk voor vissen, insecten en kreeftachtigen. Als koudbloedige dieren in warmer water leven, versnelt hun stofwisseling en hebben ze meer voedsel en zuurstof nodig, terwijl warm water juist minder zuurstof bevat. Volgens visonderzoeker Martijn Schiphouwer vormt ongeveer 25 graden in grote rivieren een kritieke grens voor tientallen vissoorten, waaronder de sneep, zalm en rivierdonderpad. Vissen kunnen soms uitwijken naar diepe grindgaten of zandwinningen, maar veel waterinsecten hebben die mogelijkheid niet.

De situatie in kleinere beken is nog nijpender. Veel beken in het gebied van Waterschap Rijn en IJssel stromen nauwelijks meer, zakken verder weg of vallen droog. Op sommige plaatsen daalt het zuurstofgehalte zo sterk dat waterdieren niet kunnen overleven. Daarom worden dagelijks vissen gevangen en naar andere wateren gebracht. Een beek die slechts één dag droogvalt, kan volgens RAVON al een lokale vispopulatie doen verdwijnen.

De problemen worden versterkt door slechte waterkwaliteit en weinig doorstroming. Vervuiling en voedingsstoffen hopen zich op, waardoor algengroei toeneemt. Ook de opeenvolging van zes droge zomers in negen jaar geeft ecosystemen weinig tijd om te herstellen. Experts pleiten voor een landschap dat meer water vasthoudt, betere waterkwaliteit en meer diepteverschillen in rivieren, zodat dieren koelere schuilplaatsen vinden. Zulke maatregelen kunnen wel botsen met de belangen van de scheepvaart.