Zonder hulp verdwijnt de steenuil uit het veld
In dit artikel:
In het buitengebied van Mechelen en de Oude IJsselstreek staat de steenuil — met zijn ronde kop en dikke verenkleed — onder grote druk. Sinds de Tweede Wereldoorlog is de broedpopulatie in Nederland meer dan gehalveerd: van circa 25.000 paren naar nog ongeveer 8.000–9.500. Vogelbescherming Nederland plaatste de soort daarom als 'kwetsbaar' op de Rode Lijst. "Als we niet ingrijpen komt de populatie in gevaar," waarschuwt betrokkenen.
De achteruitgang is het gevolg van meerdere oorzaken. Ruilverkaveling maakte een landschap vol kleine weilanden, houtwallen en hoogstamboomgaarden plaats voor uitgestrekte, intensief beheerde akkers — daarmee verdween veel habitat en voedsel (muizen en grote insecten) waarop de steenuil is aangewezen. Daarnaast heeft de isolatie en verduurzaming van gebouwen geleid tot minder geschikte broedholtes: "De steenuil is van nature een holenbroeder," zegt Kristel Kok van de Steenuilenwerkgroep rondom Gendringen.
Om de neerwaartse trend te keren is 2026 uitgeroepen tot 'Jaar van de Steenuil' door Vogelbescherming Nederland, Sovon Vogelonderzoek en STONE, met participatieprojecten van Sovon waar burgers aan kunnen deelnemen. Lokale groepen ondernemen praktische acties: de werkgroep rond Gendringen verving de afgelopen maanden alle 85 nestkasten en voorzag ze van een metalen plendel tegen marters, zodat eieren, kuikens en volwassen uilen niet worden geroofd. De groep raadt aan nestkasten via lokale werkgroepen te kopen (ongeveer €75), omdat die kwaliteit, ophangen, jaarlijkse controles en schoonmaak na het broedseizoen garanderen.
Er is ook aandacht voor simpele maatregelen om jongen buiten het nest te beschermen: jonge steenuilen kunnen verdrinken in plassen of waterbakken wanneer ze niet uit het water kunnen klimmen. Een stukje gaas in de bak of een speciaal 'steenuilvriendelijk' trappetje voorkomt dat gevaar.
Iedereen die in het buitengebied woont kan bijdragen — door mee te doen aan monitoringprojecten, een correcte nestkast te laten ophangen of drinkplaatsen veilig te maken — om zo kansen voor deze kleine uil te vergroten.