'Verbazingwekkend', Pegida-voorman Wagensveld deels vrijgesproken

In dit artikel:

De Arnhemse rechtbank in hoger beroep heeft Pegida-voorman Edwin Wagensveld maandag opnieuw veroordeeld voor groepsbelediging van moslims; de straf is 20 uur taakstraf of – bij niet-uitvoering – tien dagen cel. Daarmee blijft de straf gelijk aan die in eerste aanleg. Wagensveld werd daarentegen vrijgesproken van twee aanklachten: het beledigen van burgemeester Ahmed Marcouch en het overtreden van een noodbevel rond zijn pogingen om een koran te verbranden.

De veroordeling voor groepsbelediging heeft betrekking op een Facebookbericht waarin volgens het hof moslims collectief worden weggezet en beschuldigd van ernstig gewelddadig gedrag. De rechtbank oordeelde dat die uitlatingen verder gaan dan de grenzen van de vrijheid van meningsuiting omdat ze een hele groep over één kam scheren en de islam in algemene zin vergelijkbaar stellen met een ideologie die verantwoordelijk zou zijn voor de holocaust. Het hof benadrukte dat scherpe kritiek in het publieke debat is toegestaan, maar niet onnodig grievend mag zijn.

De vrijspraak voor het beledigen van burgemeester Marcouch draaide om Wagensveld’s aanduiding van hem als ‘islamist’. Het gerechtshof stelde dat die term inhoudelijk verwijst naar iemand die de staat volgens strikte koranregels wil inrichten en dat die aanduiding op zichzelf niet synoniem is met “moslimterrorist” of per definitie een belediging vormt. De context ontbrak volgens het hof om ervan uit te gaan dat de uitlatingen van Wagensveld Marcouch persoonlijk en onrechtmatig hadden beledigd.

Ook voor het schenden van het gebiedsverbod kreeg Wagensveld geen straf. Hij mocht uitzonderlijk naar de rechtbank in Arnhem komen en liep volgens het hof in een rechte lijn van auto naar gebouw; het feit dat hij een koran aan een hondenriem meesleepte en ermee zwaaide, leverde wel een overtreding van lokale gedragsregels (APV) op, maar die regels mogen het demonstratierecht niet zodanig beperken dat straf volgt. Het hof zag dat hij zich niet langer buiten de rechtbank ophield dan noodzakelijk.

Achtergrond: Wagensveld verbrandde in mei 2024 een koran in Arnhem nadat een eerdere poging in januari tot hevige rellen had geleid. Naar aanleiding van die onrust kreeg hij in maart een gebiedsverbod opgelegd. Zowel Wagensveld als burgemeester Marcouch hebben nu nog veertien dagen om eventueel cassatie aan te tekenen; Marcouch had op de uitspraak nog geen reactie gegeven.

Korte context: de zaak speelt in bredere discussie over grenzen van vrije meningsuiting, demonstratierecht en de spanningen rond provocatieve koranverbrandingen door extreemrechtse activisten in Nederland en elders in Europa.