SGP groeit hard in Neder-Betuwe: 'ik voel me minder thuis'
In dit artikel:
In Neder-Betuwe is de invloed van streng gereformeerde gemeenschappen de afgelopen jaren zichtbaar gegroeid: kerken van de Gereformeerde Gemeenten en de Hersteld Hervormde Kerk zitten vol, er zijn deze eeuw al vijf nieuwe gebedshuizen gebouwd en het aantal inwoners uit deze kring blijft naar verwachting stijgen. Die demografische verschuiving vertaalt zich direct in de lokale politiek: van de negentien raadszetels die nu verdeeld worden, heeft de SGP een gestage opmars gemaakt. Waar de partij in 2002 en 2006 nog gelijk stond met de PvdA op zes zetels, bezit ze inmiddels negen zetels en nadert ze een (nagenoeg) absolute meerderheid.
Die machtsverschuiving veroorzaakt strijdige reacties in de gemeente. Fractievoorzitter Anja Hulsbergen (Gemeentebelangen) zegt dat veel niet-kerkelijke bewoners zich als tweederangsburgers voelen en wijst op maatregelen zoals de zondagssluiting als voorbeeld van besluiten die niet voor iedereen praktisch of wenselijk zijn. Tegelijk benadrukt hoogleraar Herman Selderhuis dat SGP-leden gewone burgers zijn en dat de zorgen over een repressief, "Amish-achtig" klimaat overdreven kunnen zijn; controverses blijven vaak beperkt tot onderwerpen als zondagactiviteit of kerkklokken.
Socioloog Niels Spierings plaatst de verandering in een breder sociaal perspectief: Neder-Betuwe wordt volgens hem conservatiever omdat streng religieuze gemeenschappen groeien, wat leidt tot andere omgangsvormen en verschuivingen in normen en waarden. Dat raakt zowel zichtbare dagelijkse keuzes — denk aan kerkbezoek of wat op zondag mag — als ingrijpender morele thema’s zoals euthanasie, abortus en acceptatie van LHBTIQA+-mensen. Studies laten zien dat leden van die gemeenschap zich in streng religieuze gemeenten minder geaccepteerd voelen dan elders in Gelderland en Overijssel. Spierings wijst ook op een zelfversterkend mechanisme: niet-religieuze inwoners die progressiever zijn geworden, vertrekken soms, terwijl religieuze gezinnen juist naar Neder-Betuwe komen vanwege de voorzieningen (scholen, kerkelijk leven) die aansluiten bij hun levenswijze. Daardoor kan het conservatieve karakter van de gemeente verder verankerd raken.
Politieke consequenties blijven actueel richting de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart 2026: door meer dan 25.000 inwoners stijgt het aantal zetels van 19 naar 21. PvdA-raadslid Jan Woldberg verwacht dat de SGP opnieuw de grootste partij wordt, mede doordat grootschalige woningbouw projecten aantrekkelijk zijn voor reformatorische kiezers. Gemeentebelangen zet vooral in op het verhogen van de opkomst: die lag bij de vorige verkiezingen rond 63 procent. Hulsbergen wijst erop dat SGP-aanhangers consistent stemmen en dat lagere deelname van anderen de verhoudingen scheef kan trekken; zij pleit ervoor dat meer mensen gaan stemmen om meer oppositie en evenwicht in de raad mogelijk te maken.
Omroep Gelderland maakte een reportage over het contrast tussen ontkerkelijking elders en de opkomst van megakerken in Neder-Betuwe; uit respect voor de zondagsrust zijn kerkgangers daarin tijdens een doordeweekse dag gefilmd. De SGP-fractie is voor deze reportage meerdere keren om wederhoor gevraagd, maar heeft niet gereageerd.