Tientallen raadsleden bedreigd: 'Hand langs de keel en ik weet je te vinden'
In dit artikel:
Tientallen gemeenteraadsleden in Gelderland krijgen de laatste jaren (herhaaldelijk) bedreigingen en intimidaties, blijkt uit onderzoek van Omroep Gelderland. Meer dan duizend raadsleden werden benaderd, 270 vulden de vragenlijst in — representatief verdeeld over alle Gelderse gemeenten — waaruit blijkt dat ongeveer één op de acht raadsleden te maken had met bedreigingen en ruim een kwart met intimidatie. De onderzoekers gebruiken daarbij duidelijke definities: intimidatie is gedrag dat iemand bang maakt of beïnvloedt, bedreiging omvat het dreigen met een misdrijf.
Concrete voorbeelden in de reacties laten zien hoe persoonlijk en bedreigend het kan zijn: sms’jes met teksten als “als jij voor de auto komt, rijd ik je dood”, anonieme brieven met tekeningen van een doodskist, handgebaren langs de keel, oproepen om iemands huis op te zoeken en expliciete waarschuwingen richting familieleden. Lokale dossiers — van woningbouw tot natuurbeleid — liggen vaak dicht bij huis, waardoor adressen en privégegevens van raadsleden bekend kunnen zijn en bedreigingen directer aanvoelen.
Enkele raadsleden vertellen over de blijvende impact: slapeloze nachten, het niet meer alleen durven te verschijnen bij vergaderingen en zorgen om kinderen en partners. Een raadslid uit Berkelland besloot wegens bedreigingen en zorgen om zijn gezin niet opnieuw verkiesbaar te zijn. Ook fracties kregen collectieve dreigementen; in Ede leidde een anonieme mail over het wolvendebat tot grote onrust omdat de afzender zijn digitale sporen had gewist.
Vergeleken met een vergelijkbaar onderzoek vier jaar geleden blijft het aandeel bedreigde of geïntimideerde raadsleden ongeveer gelijk, maar experts signaleren dat de aard van de bedreigingen zwaarder is geworden: er wordt vaker met geweld gedreigd, er zijn meldingen van explosieven en aanvallen die niet alleen op iemands functie, maar op de persoon en diens familie zijn gericht. Willeke Slingerland, lector Weerbare Democratie, wijst erop dat veel raadsleden incidenten niet melden, waardoor de problematiek onderschat kan worden. Zij roept inwoners op terughoudender taalgebruik te hanteren, geen persoonlijke of oorlogstaal te gebruiken en begrip te tonen voor de complexiteit van lokaal politiek werk.
Met gemeenteraadsverkiezingen op 18 maart speelt dit thema direct mee in de bereidheid van burgers om zich kandidaat te stellen. De combinatie van persoonlijke dreiging en lokale bekendheid zorgt ervoor dat sommige ervaren raadsleden afhaken, wat gevolgen kan hebben voor de lokale democratie en de samenstelling van toekomstige gemeenteraden.