'Te laat, maar wel noodzakelijk': derde generatie Molukkers over mogelijke excuses

In dit artikel:

Premier Rob Jetten spreekt zondag tijdens de onthulling van een nationaal Moluks monument in Rotterdam; in de aanloop thereto is er speculatie of hij ook namens de Nederlandse staat excuses aanbiedt voor de manier waarop de eerste Molukkers vanaf hun komst in 1951 werden behandeld. Voor derdegeneratie Molukkers Lukas Eleuwarin (uit Zevenaar) en Nathan Tomasowa (uit Eerbeek) zijn excuses noodzakelijk, maar ze komen te laat: Lukas noemt de timing “te laat” en zegt dat het voor veel Molukse families voelt als “mosterd na de maaltijd”, omdat veel leden van de eerste generatie inmiddels niet meer leven.

Beide mannen leggen uit waarom officiële excuses meer moeten zijn dan woorden. Lukas groeide op in een Molukse wijk; verhalen van zijn grootouders en ouders — waaronder trauma’s als verblijf in een voormalig kamp — bepaalden zijn jeugd en brengen de eis tot erkenning en herstel voor zowel het geleden onrecht als de gevolgen voor volgende generaties. Hij noemt concreet eerherstel: uitbetaling van achterstallige soldij aan KNIL-militairen en structureel onderhoud van KNIL-graven. Nathan benadrukt dat excuses in de eerste plaats gericht zouden moeten zijn aan de eerste generatie, die het zwaarst leed en veel verraad heeft gevoeld; persoonlijk voelt het pijnlijk dat hij deze excuses nu namens zijn grootouders moet aanvaarden.

Beide gesprekspartners wijzen erop dat veel jongere Molukkers tegenwoordig goed geïntegreerd zijn, maar dat dat geen vervanging is voor historische erkenning. Ze willen dat de Molukse geschiedenis een volwaardige, zichtbare plek krijgt in de Nederlandse geschiedschrijving en dat symbolische erkenning gepaard gaat met tastbare daden.

Achtergrond: in de jaren vijftig arriveerden ongeveer 12.500 Molukkers in Nederland, aanvankelijk in de veronderstelling tijdelijk te blijven; inmiddels wonen er al ruim 75 jaar meerdere generaties in het land. Omroep Gelderland publiceerde een miniserie waarin jongeren uit de derde en vierde generatie, waaronder Lukas en Nathan, stilstaan bij identiteit en geschiedenis; de eerste aflevering is online beschikbaar.