Salomé Sticken: hoe een vrouw uit Groenlo de eerste religieuze influencer van de middeleeuwen werd

In dit artikel:

Salomé Sticken (1369-?) uit Groenlo groeide uit tot een van de invloedrijkste vrouwen binnen de Moderne Devotie, een religieuze vernieuwingsbeweging die in de late middeleeuwen streed tegen misstanden en rijkdom in de kerk. De beweging, geïnspireerd door Geert Grote, draaide om een eenvoudig leven naar het voorbeeld van Christus en om gezamenlijke oefening in vroomheid.

Salomé kwam uit een welgestelde familie. Haar vader Harmen Sticken raakte na een preek van Geert Grote zo overtuigd dat hij zijn maatschappelijke status opgaf en een extreem ascetisch leven ging leiden. Salomé maakte zijn zelfkastijding van dichtbij mee, maar keerde zich als tiener juist tegen zijn levensstijl en koos voor luxe kleding en juwelen.

In 1390 veranderde haar leven. Tijdens een reis die haar naar Rome had moeten brengen voor een volledige aflaat, werd ze door de prior van Windesheim naar het Meester Geertshuis in Deventer gestuurd. Daar bewees ze uiteindelijk dat haar geloof oprecht was. Ze werd opgenomen in de gemeenschap en vanwege haar voorbeeldige inzet al snel tot rectrix gekozen. Hoewel ze die bestuurlijke rol liever vermeed, bleef ze invloedrijk binnen de beweging.

Na een verblijf in Kampen trad Salomé toe tot het nieuwe klooster in Diepenveen. Ook daar werd ze, tegen haar voorkeur in, tot leider gekozen. Als priores voerde ze een streng en sober beleid, waarbij de zusters wekelijks hun tekortkomingen bespraken. Onder haar leiding groeide het klooster van twaalf naar ongeveer 120 bewoners.

Haar reputatie reikte ver buiten Diepenveen. Salomé wordt beschreven in vier levensbeschrijvingen van voorbeeldige religieuzen en stelde bovendien leefregels op voor een Duits vrouwenklooster. Tijdgenoten prezen haar als een uitzonderlijk verlichte vrouw, wier voorbeeld door duizenden kloosterlingen kon worden gevolgd. Haar verhaal staat centraal in een aflevering van de Gelderse televisieserie *Ridders van Gelre* over invloedrijke vrouwen in de religie.