Ruzie over opvang asielzoekers: wie heeft het laatste woord?

In dit artikel:

In Brummen ontstond ruzie over wie het laatste woord heeft over asielopvang: de gemeenteraad of het college van burgemeester en wethouders. Aanleiding is een stijging van de taakstelling onder de spreidingswet: waar eerst 119 opvangplekken voor de gemeente stonden, is dat na een bezwaarprocedure en een aanbod van het COA opgeschroefd naar 350 plekken. De discussie spitst zich toe op het democratisch mandaat: sommige raadsleden zeggen dat zij nooit met 350 hebben ingestemd; het college wijst erop dat het handelen voortvloeit uit wettelijke verplichtingen en eerdere afspraken met omliggende gemeenten.

Staats- en gemeenterechtdeskundige Hans Broeksteeg legt uit dat de juridische verdeling helder is: de gemeenteraad is het hoogste orgaan, maar de uitvoering van door het Rijk vastgestelde taakstellingen is een bevoegdheid van het college. De minister bepaalt, na overleg met provincie en gemeenten, hoeveel plekken een gemeente moet bieden; het college moet die norm uitvoeren. De raad kan wel controleren, debatteren en politieke instrumenten inzetten, maar zodra de wettelijke norm staat is de feitelijke invloed vaak beperkt.

In Brummen speelde mee dat het college geen eigen locatie zag voor de oorspronkelijke 119 plekken zonder woningbouwlocaties aan te spreken. Het COA bood een voormalige landgoedlocatie aan voor 350 personen, met vrijwel alle kosten en werkzaamheden voor het COA. Het college vroeg en kreeg vervolgens van het Rijk de hogere taakstelling.

Raadsfracties, onder meer VVD, CDA en Lokaal Belang, protesteerden: er werden een heroverwegingsverzoek en bezwaar ingediend en later een initiatiefvoorstel voor een kleinere opvanglocatie. Deze stappen werden door het college afgewezen; volgens wethouder Steven van de Graaf kwam ieder voorstel te laat. Broeksteeg benadrukt dat dit soort conflicten laat zien hoe politiek en recht uiteen kunnen lopen: extra, vrijwillige opvang vereist raadsbesluit; het uitvoeren van de wettelijke norm niet.

Of het azc daadwerkelijk komt, hangt nu af van verdere besluitvorming en de aankoop van de beoogde locatie.