Privacy-expert: 'Alleen pinnen? Dan moet bedrijf goed verhaal hebben'

In dit artikel:

Privacy-activist Michiel Jonker voerde jarenlange juridische stappen omdat bioscoop Focus Filmhuis in Arnhem alleen pinbetalingen accepteert; de Raad van State heeft inmiddels twijfels geuit over dat beleid. Uit onderzoek van De Nederlandsche Bank blijkt dat steeds meer winkels cash uitsluiten: in 2024 stopte 4,8 procent van de winkels met contante betalingen, en bij bioscopen geldt een alleen-pinnen-regeling inmiddels voor ongeveer 38 procent.

Experts leggen uit waarom dat gevolgen heeft voor privacy. Tim van Loon (privacy- en securityconsultant) wijst erop dat digitale betalingen makkelijk te traceren zijn en dat bescherming daarvan afhangt van hoe goed die gegevens worden afgeschermd. Jaap‑Henk Hoepman (Radboud Universiteit) benadrukt dat contant geld wettig betaalmiddel is en dat het verdwijnen ervan problematisch is voor privacy. Betaalgeschiedenis bij banken geeft veel inzicht in iemands activiteiten en voorkeuren; banken bewaren transacties wettelijk minimaal vijf jaar. In het verleden werd betaaldata zelfs gebruikt voor gerichte reclame-aanbiedingen, wat illustreert het commerciële risico van gedigitaliseerde betaalstromen.

Als reactie op de cash-afname wil het demissionair kabinet een wettelijke acceptatieplicht voor contant geld, beoogd vanaf 2027; het wetsvoorstel ligt bij de Eerste Kamer. Tegelijkertijd ondersteunt het Europees Parlement recent plannen voor een digitale euro die vanaf circa 2029 zou kunnen bestaan — zowel via apps als fysieke passen, mogelijk ook offline en zonder tussenkomst van commerciële banken. Privacyorganisaties waarschuwen dat zo’n digitale euro het einde van anoniem betalen kan versnellen en pleiten voor het behoud van contant geld als enige echt anonieme en breed toegankelijke betaalvorm.

Kortom: de verschuiving naar alleen pinnen roept fundamentele vragen op over veiligheid, gemak en de bescherming van persoonlijke betaalgegevens, en zet wetgevers en maatschappelijke organisaties voor lastige keuzes.