Miljoenen kostend gemaal kan extreem laag water niet aan

In dit artikel:

Bij de renovatie van het gemaal bij de sluis in Eefde is onvoldoende rekening gehouden met lage waterstanden in de IJssel. De pompen hangen te hoog om bij extreem laag water voldoende water het Twentekanaal in te pompen. Daardoor kan het kanaal, dat voor de scheepvaart afhankelijk is van het gemaal, in de toekomst regelmatig volledig worden afgesloten.

Afgelopen zomer gebeurde dat voor het eerst: door de uitzonderlijk lage waterstand konden schepen niet meer door de sluis en het Twentekanaal varen. Volgens berekeningen van Rijkswaterstaat kunnen vergelijkbare omstandigheden rond 2050 ongeveer eens per twee jaar voorkomen. Bij de miljoenenrenovatie van het sluizencomplex, die ongeveer tien jaar geleden werd uitgevoerd, is daar geen rekening mee gehouden. Rijkswaterstaat wist sinds de droge zomer van 2018 van het probleem, blijkt uit documenten die door de NOS zijn onderzocht.

Een onderzoek uit 2021 concludeerde dat het huidige gemaal opnieuw renoveren nauwelijks zinvol is. Het zou inefficiënt zijn en de problemen niet definitief oplossen. Afbraak en vervanging door een modern gemaal lijken daarom noodzakelijk, wat opnieuw hoge kosten met zich meebrengt.

Een afsluiting raakt niet alleen scheepvaartbedrijven langs het Twentekanaal. Rijkswaterstaat moet ook jaarlijks noodpompen inzetten om Oost-Nederland van voldoende water te voorzien; dat kost miljoenen euro’s. De lage rivierstanden worden onder meer veroorzaakt door het uitslijten van de Waalbodem, waardoor ook de IJssel lager komt te staan, en door klimaatverandering. Door minder sneeuw en smeltwater uit de Alpen, hogere verdamping en warmere zomers stroomt steeds minder water door de Rijn en zijn zijrivieren.