Een bos brandvrij maken kan niet, maar dit helpt om vuur af te remmen
In dit artikel:
Natuurbranden zijn geen nieuw fenomeen, maar drogere omstandigheden door klimaatverandering en een lage grondwaterstand maken ze moeilijker te beheersen. Linde Gommers (Staatsbosbeheer) en Jantine Wesselink (Natuurmonumenten) waarschuwen dat droogte niet alleen het brandrisico vergroot, maar ook schadelijk is voor ecosystemen.
Wat beheerders doen
- Brandgangen (nu vaak 'compartimenten' genoemd) en open stroken vormen stoplijnen waarop brandweer kan rijden en waar vlammen minder snel overslaan. Staatsbosbeheer herijkt sinds twee jaar deze structuur om branden binnen zo’n vak te houden.
- Bereikbaarheid is cruciaal, vooral op de Veluwe: zachte paden kunnen zware bluswagens laten vastlopen, daarom zijn er kaarten met veilige routes en worden paden aangepast.
- Meer bluswater door extra blusputten: op uitgestrekte, heuvelachtige terreinen moet soms lange afstand gereden worden; extra putten maken snel oppompen van grondwater mogelijk.
- Bomenkeuze en bosbeheer: naaldbossen branden feller door hars; waar mogelijk zetten beheerders in op meer menging met loofhout, wat ook gunstiger is voor biodiversiteit. Dood hout wordt niet automatisch verwijderd; op de bodem kan het juist bijdragen aan voedingsstoffen en is niet per definitie extra risico.
Samenwerking en beleid
De samenwerking tussen natuurbeheerders, brandweer en veiligheidsregio’s is intensiever geworden. De Gelderse provincie stelt samen met gemeenten 1,5 miljoen euro beschikbaar voor preventie en bestrijding. De drie Gelderse veiligheidsregio’s inventariseren risicovolle plekken (zorginstellingen, campings, recreatiebedrijven en woonlocaties), geven eigenaren advies over tuinen, vluchtwegen en bereikbaarheid en werken met gemeenten aan een gezamenlijk plan van aanpak voor grote natuurbranden.
Publiek gedrag en ruimtelijke keuzes
Ongeveer 95% van de natuurbranden wordt door mensen veroorzaakt (sigaretten, kampvuren e.d.), waardoor aandacht voor voorlichting en gedragsregels essentieel blijft. Afsluiten van natuurgebieden tijdens droge periodes, zoals in sommige andere landen gebeurt, heeft Gommers liever niet; in Nederland zijn paden en brandgangen vaak aanwezig, waardoor incidenten meestal beheersbaar zijn als ze snel worden gedetecteerd en bestreden. Wel pleit ze voor ruimtereservering bij nieuwe woonwijken aan bosranden: buffers en doordachte vluchtroutes kunnen branden helpen stoppen en bewoners beschermen.
Kortom: volledig brandvrije natuur bestaat niet, maar door slimme inrichting, samenwerking, infrastructuur voor blussen en aangepast bosbeheer kunnen branden kleiner en beheersbaarder blijven — mits bezoekers en omwonenden voorzichtiger omgaan met vuur.