Partijen beloven verzet tegen Spreidingswet, maar kunnen ze dat waarmaken?
In dit artikel:
Bij de gemeenteraadsverkiezingen vorige week speelde asiel en migratie in veel Gelderse gemeenten een doorslaggevende rol, vooral rond de uitvoering van de landelijke spreidingswet. Verschillende lokale partijen wonnen zetels door te beloven opvangcentra (azc’s) of de uitvoering van de wet in hun gemeente tegen te houden. Voorbeelden zijn het Christelijk Verbond Oldebroek (CVO), dat van drie naar zeven zetels ging, en Forum voor Democratie in Epe, waar lijsttrekker Peter Vermaas de grootste partij werd en actief wil overleggen met andere gemeenten om azc’s te voorkomen. Ook Westland wordt aangehaald als een plaats die publiekelijk zei de wet niet te willen uitvoeren en waar tot nu nog geen azc is verschenen.
Juridisch echter is weigering lastig vol te houden. De spreidingswet heeft tot doel asielzoekers eerlijk over gemeenten te verdelen, met berekeningen op basis van inwonertal en financiële draagkracht. De praktische uitvoering wordt hieronder in provinciale regietafels uitgewerkt; gemeenten kunnen wel meebeslissen over het hoe en waar, maar zijn gebonden aan minimale opvangverplichtingen. Als een gemeente niet meewerkt kan het Rijk ingrijpen via een escalatieladder die kan uitmonden in boetes of het opleggen van locaties.
John Bijl van het Perikles Instituut wijst erop dat verzet vaak weinig oplevert en vooral tijd kost: vergelijkbare lokale tegenstand tegen een islamitische school of windmolens werd uiteindelijk door hogere overheden doorgezet. Het kabinet en fractievoorzitters van VVD, D66 en CDA benadrukken dat de wet niet wordt ingetrokken; volgens het CDA misleiden anti-wetcampagnes kiezers.
Sommige lokale politici zien vertraging wel als taktiek: gesprekken met provincie en buren kunnen het proces rekken en mogelijk wachten op een volgend kabinet dat de wet verandert. Critici reageren dat dat indruist tegen het solidariteitsprincipe van de wet: de bedoeling is juist om opvanglasten eerlijk te verdelen en niet te laten concentreren in enkele gemeenten.