Kunnen dieren rouwen? Expert duidt gedrag na dood partner

In dit artikel:

Op de A2 werd recent een kroonkraanvogel doodgereden; zijn nog levende partner bleef bij het lichaam achter. Dat beeld riep de vraag op of dieren kunnen rouwen. Gedragsonderzoeker Sjouke Kingma (Wageningen UR) bespreekt voorbeelden wereldwijd — een orka die haar dode kalf 1600 km meesleepte, olifanten die overledenen met takken bedekken, en op de Veluwe een moederzwijn dat naast een dode jongen bleef slapen — maar waarschuwt voor te snel menselijke termen gebruiken.

Experimenteel werk met eksters laat zien dat vogels bij een dode soortgenoot een onverwachte, paniekachtige roep laten horen en groepen vormen, maar dat dit ook functionele redenen kan hebben: uitzoeken waardoor een sterfgeval is ontstaan, leren van gevaar of andere eksters waarschuwen. Marc Bekoff beschreef incidenten van wat lijkt op begrafenisgedrag — een vos die een overleden partner met zand bedekt, of eksters die naalden en twijgjes neerleggen — maar Kingma wijst erop dat zulke handelingen ook kunnen dienen om roofdieren niet aan te trekken of ziekteverspreiding te beperken.

Tegelijkertijd sluit Kingma niet uit dat er overlap is tussen menselijke rouw en dierlijk verlies: emotionele processen worden deels gestuurd door hormonen en sociale bindingen, en dieren tonen complexe sociale relaties. Binnen de wetenschap bestaan twee stromingen: sommigen zijn snel geneigd emotie en rouw toe te schrijven, anderen dringen aan op terughoudendheid en het systematisch uitsluiten van alternatieve verklaringen.