Kritiek op ADHD-diagnoses bij vrouwen neemt toe: 'Met alle gevolgen van dien'
In dit artikel:
In Nunspeet waarschuwt wethouder Jennifer Elskamp (ChristenUnie) dat de stijging van ADHD-diagnoses — vooral bij vrouwen — niet alleen medisch verklaard moet worden, maar ook gezien kan worden als een gevolg van maatschappelijke veranderingen. Volgens Elskamp veroorzaken toenemende prestatiedruk en individualisering meer prikkelgevoeligheid en ontkoppeling, waardoor klachten lijken toe te nemen; ze pleit daarom voor een „diagnoseluwe” gemeente die eerst kijkt naar wat iemand nodig heeft in plaats van direct een etiket te plakken.
Het artikel is het derde in een vijfdelige serie over ADHD bij vrouwen: zij krijgen vaker en later dan mannen een diagnose, en sinds vorig jaar gebruiken meer vrouwen dan mannen medicatie. In de regio Zwolle ligt het medicijngebruik duidelijk boven het landelijk gemiddelde. Elskamp baseert zich onder meer op het werk van psycholoog Laura Batstra, die kritisch is over de groeiende diagnose- en medicatiepraktijk en pleit voor alternatieven zoals ouder- en leerkrachttraining om kinderen op een kindvriendelijke manier te ondersteunen.
Tegelijkertijd klinkt vanuit de wetenschap dat kritiek op diagnosepraktijken serieus genomen moet worden, zonder te bagatelliseren dat ADHD vaak onderschat wordt. Arts-onderzoeker Maxime de Jong benadrukt dat ADHD meer is dan vergeetachtigheid: voor een geldige diagnose moeten klachten al sinds de kindertijd aanwezig zijn en het dagelijks functioneren substantieel belemmeren. Zij waarschuwt dat late herkenning bij vrouwen grote persoonlijke gevolgen kan hebben, waaronder identiteitsproblemen en ernstige psychische nood, en dat juiste diagnostiek juist kan leiden tot gerichter hulpaanbod.
Het persoonlijke verhaal van Quinty Dekker (24) uit Nunspeet illustreert beide kanten: zij kreeg pas op haar achttiende een AD(H)D-diagnose na een langdurig, gefragmenteerd traject binnen de GGZ. De bevestiging bood haar en haar omgeving meer begrip voor haar gedrag en maakte het makkelijker concrete steun te vinden. Haar moeder, Heidi Doornwaard, ervaart verlichting door inzicht, maar waarschuwt ook dat mensen ADHD niet als vrijbrief moeten gebruiken. De Jong nuanceert dat een diagnose geen oorzaak aanduidt maar een beschrijving van de situatie is — de taal die gebruikt wordt om klachten te duiden, doet er veel toe.
Het artikel zet veranderingen in diagnostiek en behandeling in een breder maatschappelijk perspectief: enerzijds vragen sommigen om terughoudendheid met labels en meer aandacht voor sociale oorzaken; anderzijds pleiten professionals voor erkenning van ADHD om vroegtijdige en passende hulp mogelijk te maken. In het volgende deel van de reeks (verscheen zaterdag 6 juni) wordt ingegaan op de rol van hormonen bij de verschijningsvorm van ADHD bij vrouwen en de werking van medicatie, plus onderzoek naar het relatief hoge medicatiegebruik in regio Zwolle.