Ooit trainden hier SS'ers, nu waarschuwt kunst voor herhaling

zondag, 8 november 2026 (18:39) - Omroep Gelderland

In dit artikel:

In de voormalige SS-turnhal op landgoed Avegoor in Ellecom is de tentoonstelling ‘Die Dämonen / Geister sind wieder da’ geopend. De initiatiefnemers Joseph Kuling en zijn team willen bezoekers laten nadenken over mechanismen als angst, uitsluiting, groepsdenken, machtsmisbruik en ontmenselijking, waarvan zij vrezen dat die ook vandaag opnieuw zichtbaar worden. De titel verwijst naar de ‘demonen en geesten’ die volgens hen kunnen leiden tot herhaling van historische misstanden.

De expositie toont schilderijen, tekeningen en sculpturen van drie kunstenaars die verbonden zijn aan de Kunstakademie Düsseldorf: de Nederlandse G.M.C.M. Jilesen en de Duitse kunstenaars Friedrich Dickgiesser en Leander Kresse. Hun werk sluit aan bij de naoorlogse Duitse kunsttraditie, waarin kunstenaars als Joseph Beuys en Gerhard Richter worstelden met het nazi-verleden. Naast de tentoonstelling zijn er wekelijks lezingen, dans- en muziekoptredens. De kunstenaars kregen veel vrijheid om de beladen thema’s op een persoonlijke manier te verbeelden.

De locatie geeft de expositie extra betekenis. De turnhal maakte deel uit van een SS-opleidingscomplex dat in 1940 op Avegoor werd ingericht. Nederlandse SS’ers kregen er lichamelijke training en ideologisch onderwijs. Tussen september en november 1942 moesten 139 Joodse mannen uit Amsterdam, Rotterdam en Den Haag er onder zware en mishandelende omstandigheden grondwerk verrichten. Na afloop werden zij via kamp Westerbork naar concentratiekampen gedeporteerd.

Hoewel sloopplannen lange tijd op verzet van inwoners stuitten, bleef de hal staan omdat het verhaal volgens betrokkenen verteld moet blijven worden. Kuling zegt dat de rauwe, koude ruimte inmiddels onderdeel van de tentoonstelling zelf is geworden. De organisatie wil de geschiedenis van de plek respecteren en tegelijk actuele vormen van uitsluiting en ontmenselijking bespreekbaar maken.

BEKIJK OOK:

Vandaag Inside: Johan Derksen ziet groei Wibra: 'Teken dat het slecht gaat met economie'