'Ik ben verwekt door een man die bekendstaat om een grof schandaal'
In dit artikel:
Als kind hoorde Adriejan van Veen (1984) aan de keukentafel dat hij een donorkind was; jarenlang bleef de identiteit van zijn biologische vader onbekend. Eind 2020 bleek uit nieuwsberichten dat gynaecoloog Jan Wildschut in het Zwolse Sophia Ziekenhuis (nu Isala) tussen 1981 en 1993 eigen zaad gebruikte bij fertiliteitsbehandelingen. Van Veen’s broer herkende dat hij in die kliniek was verwekt; een DNA-test, een jaar later, bevestigde dat Wildschut zijn verwekker is. Wildschut wordt ervan verdacht minstens zestig kinderen te hebben verwekt met zijn eigen sperma.
Persoonlijk worstelde Van Veen met de ontdekking: aanvankelijk was het een schok, maar hij vond ook positieve kanten aan het niet kennen van zijn biologische vader — het gaf hem het gevoel ruimte te hebben om zichzelf te vormen. Tegelijk voelt hij zich “een beetje een massaproduct” door het grote aantal halfbroers en -zusters. Met veel van hen onderhoudt hij contact; twee keer per jaar komen ze bij elkaar en die bijeenkomsten ervaart hij als waardevol en warm. Hij noemt Wildschut niet zijn vader maar zijn “verwekker”, ziet hem als een ongrijpbaar mysterie en heeft hem nooit ontmoet.
Professioneel is Van Veen sinds kort historicus aan de Radboud Universiteit en doet onderzoek naar misstanden rond kunstmatige inseminatie. Zijn aandrang is minder om enkel Wildschuts motieven te doorgronden dan om het grotere systeem te onderzoeken: waarom kon dit gebeuren, welke regels faalden en welke verantwoordelijkheid draagt de overheid? Hij pleit voor een grondig landelijk onderzoek en wil daaraan bijdragen, maar benadrukt ook de nuance dat veel vruchtbaarheidsbehandelingen wél eerlijk en helpend waren.
Het verhaal van Wildschut past in een breder patroon van schandalen rond donorinseminatie in Nederland — denk aan zaken rond Jan Karbaat, Jos Beek en Jonathan Meijer — en is recent opnieuw actueel nu openbaar werd dat in Rijnstate (voorheen Elisabeths Gasthuis Arnhem) in de jaren zeventig en tachtig een arts minstens zestien kinderen verwekte met eigen sperma en donorprocedures onzorgvuldig werden uitgevoerd. Van Veen waarschuwt dat de impact op slachtoffers groot kan zijn: identiteitsproblemen, burn-outs en trauma’s komen voor wanneer mensen later te horen krijgen dat er met hun afkomst is geknoeid.