Honderden woningen gebouwd in risicogebied, ondanks adviezen van de GGD
In dit artikel:
Onderzoek van Omroep Gelderland, Follow The Money en NRC toont dat in Gelderland tientallen tot honderden huizen dicht bij geitenhouderijen zijn gebouwd, ondanks jarenlange waarschuwingen over een verhoogd risico op longontsteking. Landelijk gaat het volgens de analyse om 10.374 woningen binnen 1 km van een geitenbedrijf en 2.362 woningen binnen 500 meter; in Gelderland werden de afgelopen jaren alleen al circa 1.800 huizen binnen 1 km en ongeveer 300 huizen binnen 500 m toegestaan.
Als casus beschrijven de onderzoekers het dorp Rossum (Maasdriel): daar staan plannen voor een nieuwe wijk van 120 woningen op circa 400 meter van een geitenstal met 1.800 dieren. De GGD gaf voor dat plan een negatief advies, en meerdere onderzoeken waarschuwen dat omwonenden binnen 500 meter tot 73% vaker een longontsteking krijgen. Toch besloot het gemeentebestuur de bouw door te laten gaan; wethouder Michiel Alexander de Raaf noemt het een politieke afweging waarin de noodzaak van woningen zwaarder woog dan de bekende gezondheidsrisico’s. Makelaars moeten potentiële kopers informeren over die risico’s.
Bewoners reageren bezorgd. Een inwoner noemde het “krankjorum” dat een geitenbedrijf zo dicht bij huizen ligt; anderen zeggen dat zij niet in zo’n nieuwe wijk zouden willen wonen. Ook is er in Rossum een plan voor een zorglocatie voor 60 beginnende dementerenden binnen 500 meter van de stal, waarvoor de GGD vanwege extra risico’s voor ouderen eveneens afkeuring gaf — maar ook dat plan kreeg toch toestemming van de gemeente.
De spanning tussen landbouw- en huisvestingsbeleid levert tegenstrijdige regels op: de provincie Gelderland hanteert al jaren een geitenstop die uitbreiding van geitenbedrijven verbiedt uit bezorgdheid om de volksgezondheid, maar zij interpreteert woningbouw nabij bestaande bedrijven niet als strijdig met dat moratorium. Lokale besturen blijven dus zelfstandig beslissen en zijn niet verplicht GGD-adviezen te volgen; veel gemeenten noemen de woningnood als reden voor doorzetten van bouwplannen.
Op nationaal niveau is wel sprake van verandering: het ministerie werkt aan een landelijke afstandsgrens rond geitenhouders, na meerdere rapporten en een dringend advies van de Gezondheidsraad. Het kabinet wilde vóór de zomer een besluit, maar de positie van het nieuwe kabinet is nog onduidelijk en het onderwerp ontbreekt in het laatste coalitieakkoord.
De gebruikte onderzoeksmethode betrof koppeling van landelijke bedrijfsgegevens (stallocaties en dierenaantallen, gefilterd op geitenhouders met >50 dieren) aan de Basisregistratie Adressen en Gebouwen om vast te stellen hoeveel woningen sinds de invoering van het geitenmoratorium (2017) binnen 1.000 meter zijn gerealiseerd of vergund.