Zo is de Hoge Veluwe ooit ontstaan

In dit artikel:

Anton en Helene Kröller-Müller veranderden tussen 1909 en 1918 grote delen van de Veluwe in een privéjachtterrein. Anton had zijn fortuin opgebouwd in de scheepsbouw en de handel in ijzererts. Hoewel het gebied een van de grootste particuliere jachtterreinen van Europa werd, diende de jacht vooral om zakelijke contacten te onderhouden; zelf waren de Kröller-Müllers geen fanatieke jagers.

Als representatief ontvangstverblijf lieten zij Jachthuis Sint Hubertus bouwen. De Haagse architect Hendrik Petrus Berlage ontwierp het gebouw als een zogenoemd gesamtkunstwerk: hij bepaalde niet alleen de architectuur, maar ook de inrichting en zelfs kleine details zoals het servies. Anton wilde onder meer een toren naar voorbeeld van het Palazzo Vecchio in Florence. Helene liet zich inspireren door de legende van Sint Hubertus, de beschermheilige van jagers. Kruisen en hertengeweien keren daarom overal terug; van bovenaf heeft het gebouw de vorm van een gewei.

Helene bemoeide zich intensief met het interieur. Zo liet ze een kleine eettafel en een compacte bedstee ontwerpen. De samenwerking met Berlage verliep daardoor steeds moeizamer. Een last-minute wens van Helene voor een erker verstoorde bovendien zijn geliefde symmetrie. Na een ruzie vertrok Berlage voordat het project volledig was afgerond.

Daarna richtte Helene haar aandacht op haar omvangrijke kunstverzameling, die op haar hoogtepunt 12.500 werken omvatte, waaronder meerdere schilderijen van Vincent van Gogh. Ze wilde een museum bouwen om de collectie voor het publiek toegankelijk te maken. Het ontwerp van Henry van de Velde werd gekozen, maar door de economische crisis werd alleen het fundament voltooid. Het tijdelijke museum dat naast de fundering staat, groeide uit tot het huidige Kröller-Müller Museum.

De crisis bracht ook Antons bedrijf in moeilijkheden. Het jachthuis bleef lange tijd leeg en het terrein werd opengesteld voor bezoekers, waarmee de basis werd gelegd voor Nationaal Park De Hoge Veluwe. Helene sympathiseerde in haar laatste levensjaren met de NSDAP en ontmoette Adolf Hitler in 1939; haar zoons werden lid van de NSB. Helene overleed op 16 december 1939 in het jachthuis, Anton stierf in 1941. Hun nalatenschap bepaalt nog altijd het landschap en de cultuurhistorische uitstraling van de Hoge Veluwe.