Mysterie van Dieren na tachtig jaar boven tafel

In dit artikel:

In Dieren is woensdag een monument onthuld voor een bekend maar jarenlang onduidelijk oorlogsverhaal: niet een rabbijn en zijn gezin, maar de destijds vijftienjarige Nathan Wijnperle en zijn moeder Elsa sprongen tijdens een transport naar Auschwitz uit de trein toen die langs Dieren reed. Bewoners dachten al langer dat er iets gebeurd was; na ongeveer twintig jaar onderzoek door inwoner Frans Koevoets, samen met radioprogramma Adres Onbekend, kwam de werkelijke toedracht boven tafel.

De ontsnapping slaagde mede dankzij een snelle ingreep van een NS-medewerker, maar Nathan en zijn moeder zaten nog in gevaar omdat de omgeving bewaakt werd en het SS-kamp Avegoor in de buurt lag. Ze zochten hulp bij de plaatselijke pastoor en werden tijdelijk verborgen in het café van Toon en Dien Smulders. Daarna haalde verzetsman Twan Mainz van groep MaZwaKo hen op; via Amsterdam werden ze naar een onderduikadres in Limburg gebracht, waar ze de rest van de oorlog verbleven.

Tijdens de onthulling herinnerde Frances Koevoets zich de lange zoektocht; voor Nathan’s dochter Caroline was het emotioneel dat er 83 jaar later een monument komt. Maker Frans Houben, met een eigen beladen familiegeschiedenis, noemde het moment bijzonder. Het glazen monument toont drie zwarte staven als treinen naar Auschwitz en twee verticale staven die de sprong symboliseren, en voegt een nieuwe bladzijde toe aan de lokale geschiedenis van Dieren.