ZIEN | Grootste Romeinse badhuis van Nederland ontdekt in Nijmegen

In dit artikel:

In Nijmegen zijn bij opgravingen in het Waalfront de resten van het grootste bekende Romeinse badhuis in Nederland aangetroffen, op het terrein van de oude stad Ulpia Noviomagus. Het werk van archeologische bureaus RAAP en BAAC, gestart in september vorig jaar op een locatie waar ontwikkelaar BPD woningen wil bouwen, leverde tienduizenden vondsten en uitgebreide bouwresten op.

Het badhuiscomplex beslaat minimaal 4.900 m² — ongeveer twee keer zo groot als andere bekende Nederlandse thermen (Forum Hadriani ~2.200 m², Coriovallum ~2.500 m²). Ruimten met warme, lauwe en koude baden zijn aangetroffen; binnenmuren waren bekleed met marmer, vloeren met zwarte en witte kalksteen en wanden met kleurrijk pleisterwerk. Ook werden kalkstenen zuilen, sierlijsten en een hypocaustum ontdekt, het Romeinse systeem voor vloerverwarming waarbij warme lucht onder de vloer circuleerde. Twee funderingen staan nog tot circa 2 meter hoog overeind; de gemeente onderzoekt of deze zichtbaar kunnen blijven in de geplande nieuwbouw.

Naast het badhuis kwamen woonwijken, luxe stadswoningen en een toren aan het licht. De vondsten tonen dat Nijmegen-West in de 2e–3e eeuw na Christus welvarend was: sieraden, zegelringen, bronzen standbeeldfragmenten, honderden benen haarspelden (waaronder twee met kattenmotieven) en een bronzen buste van Bacchus die later werd aangepast voor gebruik aan een weegschaal. Grote aantallen munten uit de tijd van keizer Postumus wijzen erop dat dit stadsdeel tot ver in de 3e eeuw intensief bewoond bleef, wat nuance geeft bij eerdere veronderstellingen over vroegtijdig verval.

Een deel van het badhuis was al in 1992 deels ontdekt bij de voormalige Honigfabriek, maar de nieuwe opgravingen laten nu de volledige omvang zien. De vondsten voegen zich bij recente Romeinse ontdekkingen in Gelderland, zoals mogelijk brugrestanten bij Dreumel en een tijdelijk legerkamp bij Hoog Buurlo, en benadrukken Nijmegen’s rol als belangrijk en welvarend Romeins stedelijk centrum.

Enkele bijzondere objecten worden vanaf 29 juni tentoongesteld in een vitrine in de hal van het Nijmeegse stadhuis.