Kritiek op kankerzorg: mogelijk 2 uur extra reistijd

In dit artikel:

Gelderse ziekenhuizen waarschuwen dat de landelijke herverdeling van zorg, waarbij ingewikkelde operaties worden gecentraliseerd maar eenvoudige planbare zorg moet worden verspreid, in de praktijk hapert. Op papier zijn afspraken gemaakt over het concentreren van complexe behandelingen — waaronder gecompliceerde kankeroperaties — en die moeten begin 2027 ingang vinden. De maatregel is bedoeld om kwaliteit te verhogen: hogere operationele volumes zouden chirurgen meer ervaring en betere uitkomsten geven. Verschillende Gelderse ziekenhuizen constateren echter dat de uitvoering en de effecten problematisch zijn.

Het Slingeland Ziekenhuis meldde dit voorjaar zorgen bij de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd omdat kennis en ervaring dreigen te verdwijnen. St Jansdal in Harderwijk spreekt van ingrijpende gevolgen: vanaf 2027 worden complexe long- en niertumoroperaties overgeheveld naar het Antoni van Leeuwenhoek in Amsterdam, en complexe aortachirurgie naar het UMC Utrecht. Voor patiënten uit Harderwijk betekent dat soms tot twee uur extra reistijd; voorbereidende consulten en nazorg blijven wel in de regio. Ziekenhuizen zien bovendien een domino-effect: als bepaalde oncologische ingrepen wegvallen, wordt het lastiger om hele vakgroepen — zoals longchirurgie — in stand te houden, met gevolgen ook voor patiënten met niet-kankerachtige aandoeningen.

In Tiel (Ziekenhuis Rivierenland) zijn long- en endeldarmkankeroperaties al verplaatst naar centra in Midden-Nederland, iets wat de toegankelijkheid voor sommige patiënten onder druk zet. SKB Winterswijk meldt dat in de Achterhoek nog veel complexe zorg dichtbij kan blijven; ongeveer 10% van de patiënten gaat voor ingewikkelde ingrepen doorgaans naar regio Twente. Niet alle samenwerkingsrelaties blijven ongeschonden: Zorgverzekeraars Nederland bepaalde dat Rijnstate geen maag- of slokdarmkankeroperaties meer mag uitvoeren, wat bestaande, intensieve samenwerking met het Radboudumc op de proef stelt. Beide ziekenhuizen voeren nu gesprekken over herinrichting; ook hier moet de nieuwe werkwijze begin 2027 draaien.

Om verlies van zorgvolume te compenseren, moeten zorgverzekeraars afspraken maken over terugkrijgen van eenvoudigere zorg of financiële vergoeding. Voorbeelden zijn dat Rijnstate patiënten uit Doetinchem zal overnemen voor bepaalde complexe ingrepen, terwijl Slingeland juist minder complexe long- en nierzorg uit Arnhem krijgt. De verspreiding van laagcomplexe, planbare zorg komt in veel regio’s echter moeizaam van de grond en hangt sterk af van de bereidheid van ziekenhuizen om taken af te staan. In de grensstreek zijn er wel samenwerkingsproeven — Winterswijk werkt met ZGT, MST en Saxenburgh aan het terugdringen van wachttijden voor galblaas- en lies-/navelbreukoperaties, inclusief behandeling van Duitse patiënten. Het Nijmeegse CWZ gaf geen reactie.