Arts deed op eigen houtje onderzoek bij euthanasiepatiënten

In dit artikel:

Het Tuchtcollege voor de Gezondheidszorg in Zwolle heeft een Gelderse arts berispt omdat hij zonder de vereiste toestemming medisch-wetenschappelijk onderzoek deed bij patiënten in de laatste fase van een euthanasietraject. De kwestie kwam in 2021 aan het licht, waarna de arts op staande voet werd ontslagen.

De arts nam bij vier patiënten bloed af en knipte bij één patiënt een haarlok; daarnaast liet hij hen vragenlijsten invullen over gedrag, emoties en eerdere traumatische ervaringen. Zijn doel was een psychologisch en biologisch profiel van euthanasiepatiënten opstellen, mogelijk gericht op nieuwe inzichten voor preventieprogramma’s. Volgens het tuchtcollege viel dit onder medisch-wetenschappelijk onderzoek waarvoor vooraf toestemming van een bevoegde medisch-ethische commissie vereist is. De arts had die formele goedkeuring niet; hij meende dat een ethische commissie van de Radboud Universiteit volstond, wat volgens het college onjuist was.

Het college hield vooral rekening met de kwetsbaarheid van de betrokken patiënten: zij waren afhankelijk van de behandelaar voor hun euthanasiewens, waardoor extra zorgvuldigheid en onafhankelijke toetsing noodzakelijk waren. Ook speelde mee dat collega’s en zijn werkgever niet volledig op de hoogte waren van de aanvullende afspraken, dat een interne coördinator reeds sceptisch was en een pilot had voorgesteld, en dat toestemmingsformulieren niet in de medische dossiers werden opgenomen maar thuis werden bewaard, waardoor dossiervoering onvolledig was.

De arts, sinds 2014 als zzp’er bij het Expertisecentrum Euthanasie werkzaam en bijna met pensioen, erkende de regels te hebben overtreden en vroeg om een waarschuwing. Het tuchtcollege vond dat te licht en legde een berisping op — een officiële maatregel die verwijt uitspreekt maar hem niet verhindert om als arts te blijven werken.