Gedachtenlezen kan niet? Deze onderzoekers kunnen het wél met AI

In dit artikel:

Onderzoekers van de Radboud Universiteit in Nijmegen, onder leiding van neurowetenschapper Thirza Dado, lieten recent zien dat je met AI redelijk precies kunt achterhalen welke afbeelding iemand bekijkt aan de hand van hersengolven. Ze gebruikten een generatief AI-model (een GAN) dat fotorealistische beelden maakt uit interne codes. Door hersenactiviteit te koppelen aan zulke codes kon het systeem uit hersengolven reconstructies genereren van de gezichten waar proefpersonen naar keken — en die beelden leken verrassend goed op het origineel.

Het doel van het werk is tweeledig: beter begrijpen hoe het brein visuele informatie verwerkt, en die kennis toepassen voor medische technologie. Dado wijst erop dat inzicht in visuele verwerking kan bijdragen aan brein-computerinterfaces waarmee mensen via gedachten apparaten aansturen, en aan neuroprotheses die mogelijk (een vorm van) zicht teruggeven aan blinde patiënten. Ook patiënten die niet kunnen spreken of een locked-in-syndroom hebben, zouden baat kunnen hebben bij technologieën die hersensignalen naar communicatievormen vertalen.

De onderzoekers benadrukken dat dit geen magie is: het team reconstructeerde waarneming, geen willekeurige gedachten, herinneringen of dromen, en de methode vraagt actieve medewerking van proefpersonen. Herseninformatie is zeer gevoelig, aldus Dado, dus voorzichtigheid is geboden bij interpretatie en gebruik. Bovendien ontwikkelt generatieve AI snel verder, wat zowel de mogelijkheden vergroot als nieuwe ethische vragen oproept.

Kortom: het onderzoek illustreert hoe moderne AI kan dienen als een spiegel voor neurale representaties van beelden, met veelbelovende medische toepassingen maar ook duidelijke privacy- en veiligheidsvraagstukken die verdere discussie en regelgeving vereisen.