Eeuwenoude muurschildering vertelt nieuw verhaal op Het Loo
In dit artikel:
Vanaf 17 april 2026 toont Paleis Het Loo de tentoonstelling ‘Als muren konden praten’, waarin de geschiedenis van de imposante wandschildering in het centrale trappenhuis centraal staat. Het trappenhuis, beschouwd als een van de mooiste 17e-eeuwse trappenhuizen in Nederland, huisvest het op één na grootste schilderij van het land en diende ooit om bezoekers — en audientiegangers bij stadhouder-koning Willem III — van slag te imponeren.
De schildering gaat terug op de bouwperiode van Het Loo aan het einde van de 17e eeuw. Willem III en zijn vrouw Mary Stuart kozen het middeleeuwse huis ’t Loo als locatie voor een nieuw zomerpaleis, dat in grandeur en symmetrie moest concurreren met het Franse Versailles. Voor het trappenhuis vroeg Willem de Franse ontwerper Daniël Marot een voorstelling te maken; tussen 1690 en 1694 schilderde hofschilder Robert Duval een zuilengalerij met zeven uitgedoste figuren en doorkijkjes naar een fantasielandschap.
De oorspronkelijke voorstelling bleef ruim een eeuw zichtbaar, maar raakte onder het bewind van Lodewijk Napoleon in het begin van de 19e eeuw bedekt met pleisterwerk en overgekalkt toen het paleis in empirestijl werd ingericht. Rond 1890 kwamen delen van de oude schildering tevoorschijn; na de troonsbestijging van koningin Wilhelmina werd het interieur in 17e-eeuwse stijl hersteld. In 1902 reconstrueerde kunstenaar Willem Adrianus Fabri de voorstelling opnieuw op grote doeken aan de hand van Marots prenten; deze doeken zijn vandaag nog steeds in het trappenhuis te zien.
Recent onderzoek plaatst de figuren in een politieke context. Historicus Răzvan Rusu concludeerde in 2023 dat de mannen waarschijnlijk Ottomaanse types voorstellen. De schildering kwam tot stand tijdens de Grote Turkse Oorlog (1683–1699) en lijkt bedoeld als visueel statement: Willem III presenteerde zich als wereldmans en bemiddelaar tussen Europa en het Ottomaanse Rijk, waarmee hij zijn internationale status en diplomatieke bereik wilde onderstrepen — een strategie vergelijkbaar met de propaganda van Lodewijk XIV in Versailles.
De tentoonstelling biedt een tijdreis door meer dan 300 jaar geschiedenis — van Apeldoorn via Parijs naar Constantinopel — en combineert historische context met een actieve restauratie: tijdens de expositie worden de doeken gerestaureerd en de vernislagen vervangen, waardoor bezoekers van dichtbij kunnen volgen hoe conservering van zo’n monumentaal werk in zijn werk gaat.