Angela (17) zat onschuldig achter tralies: 'Ik schreeuwde: wat heb ik gedaan?'
In dit artikel:
In 2008 belandt de toen 17‑jarige Angela van Broeckhuijsen uit veiligheidsoverwegingen in jeugdgevangenis De Hunnerberg in Nijmegen, niet omdat ze een misdrijf heeft gepleegd. Ze werd plotseling uit huis geplaatst door jeugdbescherming en zonder afscheid weggerukt uit haar omgeving. Bij aankomst onderging ze vernederende procedures en zat ze tussen jongeren met strafrechtelijke achtergronden en zware psychische problemen, iets wat volgens haar blijvende trauma’s en gedragsreacties veroorzaakte.
Advocaat Wim Teusink, die destijds kinderen in JJI’s bijstond, herinnert zich schrijnende gevallen: een twaalfjarige jongen die wegliep van huis en toch in een hoogbeveiligde inrichting werd geplaatst. Volgens hem waren dergelijke plaatsingen vaak het gevolg van een tekort aan reguliere opvangplekken in de jeugdzorg; kinderen zonder strafrechtelijk verleden werden routinematig in justitiële jeugdinrichtingen ondergebracht.
Het fenomeen speelde al langere tijd: vanaf 2000 rezen er Kamervragen over de onwenselijkheid van deze civiele plaatsingen in JJI’s. In 2004 stelde de Nationale Ombudsman in een kritisch rapport vast dat de minister onvoldoende had gezocht naar alternatieven, nadat een advocaat klaagde over een twaalfjarig meisje dat bijna tien maanden onterecht opgesloten zat. Desondanks bleven zulke plaatsingen tot 2008 doorgaan.
Als reactie op de kritiek werd in 2008 de zogenoemde gesloten jeugdzorg ingevoerd. Betrokkenen waarschuwen echter dat die maatregel de kern van het probleem niet volledig oploste: veel gebouwen en medewerkers van de JJI’s gingen mee naar de nieuwe voorzieningen, waardoor repressieve werkwijzen en vrijheidsbeperkende maatregelen grotendeels bleven voortbestaan. Margot Ende‑van den Broek van stichting Het Vergeten Kind benadrukt dat veel van deze kinderen juist hulp en geen gesloten deuren nodig hadden en dat plaatsing tussen veroordeelde jongeren zeer schadelijk is voor het zelfbeeld.
Angela vertelt dat haar leven sinds de plaatsing sterk is ontregeld: geen afgeronde opleidingen, moeilijkheden met werk en terugkerende angsten en triggers. Advocaat Teusink spreekt van een overheid die heeft gefaald door dit überhaupt mogelijk te maken; Angela vraagt publieke erkenning en excuses.
Momenteel werkt het ministerie van Justitie en Veiligheid in Den Haag aan excuses en een hersteltraject voor misstanden in de gesloten jeugdzorg. Het ministerie meldt dat jongeren die civielrechtelijk in een JJI zijn geplaatst, worden meegenomen in dat traject. Het tv‑programma In het Vizier van De Jager belicht in juni deze dossiers en roept slachtoffers op contact op te nemen met de redactie.