Warmte zet natuur op z'n kop: bomen bloeien opnieuw en 'verse' vlinders verschijnen

In dit artikel:

Hoewel het officieel herfst is, zorgt uitzonderlijke warmte in Nederland voor opvallende veranderingen in de natuur. In Wageningen zien onderzoekers dat vlinders langer actief blijven, extra generaties voortbrengen en soms afwijkende kleuren krijgen. Bij het landkaartje leidt de hoge temperatuur tijdens het popstadium tot tussenvormen tussen de oranje voorjaarsvariant en de zwart-witte zomervariant. Ook soorten als het heideblauwtje, groot dikkopje, kleine ijsvogelvlinder en de zeldzame grote vuurvlinder zijn later in het seizoen waargenomen. Nachtvlinders verschijnen op ongebruikelijke momenten en trekken soms naar tuinen, waar het minder droog is.

De extra vlindergeneraties kunnen kwetsbaar zijn als de winter vroeg of streng begint, maar Kars Veling van De Vlinderstichting acht dat risico voorlopig beperkt. Voor trekvogels vormt vooral droogte een probleem: insecten en vissen zijn schaarser, planten zijn verdroogd, bessen rijpen eerder en vogels moeten soms verder vliegen naar water en voedsel. Een lage waterstand is juist gunstig voor steltlopers zoals de kemphaan en kluut, omdat slikvelden en ondiepe oevers daardoor beter bereikbaar zijn. Jonge tjiftjaffen oefenen bovendien al in de herfst met zingen.

Ook bomen reageren sterk op de warmte en droogte. Arnold van Vliet van Wageningen University & Research zag een kastanjeboom die na bladverlies opnieuw blad kreeg en bloeide, maar er slecht aan toe was. Tegelijk sterven bomen, zoals beuken, door droogte af. Volgens Van Vliet wijst dit op een verdere ‘mediterranisering’ van het Nederlandse landschap.

Met de GrowApp kunnen mensen op vaste plekken regelmatig foto’s maken van bijvoorbeeld bomen, tuinen of grasvelden. Onderzoekers gebruiken die beelden samen met klimaatdata om te volgen hoe seizoenen verschuiven en wat dat betekent voor de vitaliteit van de natuur en functies zoals verkoeling en CO₂-opslag.