De klok wordt verzet, dit zijn vijf weetjes over de zomertijd

In dit artikel:

De klok gaat in de nacht van zaterdag op zondag een uur vooruit: de zomertijd begint en de nacht wordt korter. Hieronder de belangrijkste feiten en gevolgen.

Oorsprong en geschiedenis
Zomertijd werd in Nederland voor het eerst ingevoerd tijdens de Eerste Wereldoorlog, op 1 mei 1916, om kolen en energie te sparen doordat het ’s avonds langer licht bleef. In de decennia daarna varieerde het gebruik: jaarlijks tussen 1916 en 1939, verschillende vormen tijdens en na de Tweede Wereldoorlog, en daarna een onderbreking. De maatregel keerde terug tijdens de oliecrisis van 1973 met dezelfde energiebesparingsmotieven.

Vroege pleitbezorger
De moderne aanjager was de Brit William Willett. In 1907 stelde hij een gefaseerde klokverstelling voor (vier stappen van 20 minuten), een idee dat te omslachtig bleek maar wel het concept van zomertijd populariseerde.

Tips bij de klokverzetting
Wie moeite heeft met het uur verschil kan vooraf enkele dagen het ritme verschuiven door telkens zo’n half uur vroeger op te staan. Belangrijk is niet te lang uit te slapen, een vaste wekker te gebruiken, in de avond voor duisternis te zorgen en blootstelling aan blauw licht (telefoon, laptop) te beperken. Vroeger naar bed gaan helpt volgens deskundigen minder.

Verkeersveiligheid en dieren
Na het ingaan van de zomertijd neemt het aantal aanrijdingen met wild in de ochtend toe—ongeveer 15–20 procent—omdat de ochtendspits samenvloeit met dierlijke trek. Voorzichtig rijden in de vroege uren is daarom raadzaam.

Afschaffing in Europa?
De Europese Commissie stelde in 2018 voor de zomer- en wintertijd af te schaffen; veel Europeanen zouden dat willen. Nederland houdt terughoudendheid: onderzoek geeft geen eenduidig beeld en lidstaten willen eerst eigen effecten onderzoeken. Er is nog geen besluit over het definitief schrappen van de klokwissel.