50 sollicitaties en één uitnodiging: psychologen komen moeilijk aan werk
In dit artikel:
In Gelderland duurt het gemiddeld zo’n halfjaar voordat mensen in de geestelijke gezondheidszorg (ggz) daadwerkelijk hulp krijgen, terwijl richtlijnen uitgaan van een eerste gesprek binnen vier weken en een behandelingsstart binnen tien weken. De cijfers van toezichthouders laten zien dat wachttijden in veel regio’s oplopen: in de regio Nijmegen steeg de gemiddelde wachttijd van circa 14 weken (december 2023) naar ongeveer 25 weken (december 2025); in Arnhem daalden de wachttijden licht van circa 21 naar 15 weken in diezelfde periode.
Tegelijkertijd stroomt jaarlijks een grote groep psychologen de arbeidsmarkt op. DUO-cijfers tonen enkele honderden afgestudeerden per jaar (bijvoorbeeld 781 en 812 in voorgaande jaren). Toch vinden veel pas-afgestudeerden geen plek in vervolgopleidingen: om onder de zorgverzekering zelfstandig te mogen werken, moeten psychologen een GZ-opleiding volgen en werken onder supervisie van een BIG-geregistreerde GZ-psycholoog. Doordat er te weinig plekken en supervisoren zijn, stapelen kandidaten zich op en kunnen veel afgestudeerden jarenlang blijven solliciteren. Een studente uit Zutphen, onder de schuilnaam Marieke (25), vertelt dat zij na vijftig sollicitaties pas bij de vijftigste werd uitgenodigd en dat het vele afwijzingen demotiverend werkt.
Het systeem maakt de sector kwetsbaar: één GZ-psycholoog kan meerdere basispsychologen begeleiden, waardoor uitval van zo’n regiebehandelaar het werk van meerdere mensen lamlegt. Omdat de vraag naar zorg het aanbod van BIG-geregistreerde behandelaars overtreft, worden soms masterpsychologen zonder BIG-registratie ingezet — een oplossing die volgens Renske Jonker van het Nederlands Instituut van Psychologen (NIP) niet wenselijk is, omdat de BIG-registratie kwaliteit waarborgt en patiënten beschermt.
Het NIP pleit voor meer opleidingsplaatsen en structurele investeringen. Als korte verbetering is er het nieuwe traject Adaptieve Psychologische Vervolgopleidingen (APV), waarmee studenten na hun studie direct kunnen doorstromen naar de GZ-opleiding. Maar veel afgestudeerden die al werken of geen studentstatus meer hebben, komen niet in aanmerking en blijven daardoor vastlopen. Jonker benadrukt dat politieke keuzes en meer geld voor de zorg nodig zijn om de knelpunten structureel op te lossen.