25 miljoen voor boeren als steunmaatregel? 'Klinkt veel, maar is het niet'
In dit artikel:
Het kabinet stelt 25 miljoen euro beschikbaar voor boeren om het gebruik van kunstmest en energie te verminderen, onderdeel van een bijna miljard euro steunpakket bedoeld om de economische gevolgen van de oorlog in het Midden-Oosten te dempen. Het geld is bedoeld voor investeringen in alternatieven voor kunstmest en aanpassingen in productieprocessen om ondernemers minder kwetsbaar te maken voor prijsschokken; ook de visserij krijgt 25 miljoen euro. Het pakket, met onder meer hogere reiskostenvergoedingen en een halvering van de motorrijtuigenbelasting voor grijze kentekens, wordt woensdag in de Tweede Kamer besproken en heeft naar verwachting voldoende steun.
Akkerbouwervertegenwoordiger Tineke de Vries (LTO) reageert kritisch: 25 miljoen klinkt substantieel, maar is volgens haar onvoldoende en biedt weinig praktische hulp voor de akkerbouw op korte termijn. Ze benadrukt dat sommige gewassen — zoals aardappelen, uien en bepaalde groenten — afhankelijk zijn van nauwkeurige bemesting met kunstmest voor kwaliteit en afzet; kunstmest stelt teler in staat per kilo en per gewas precies te doseren. Meer gebruik van dierlijke mest is niet altijd mogelijk bij korte teelten en is minder fijnmazig aan te sturen. Ook diesel terugdringen ziet ze als onhaalbaar omdat het werk gewoon gedaan moet worden en de elektrificatie van landbouwmachines nog in de kinderschoenen staat. De Vries pleit liever voor fiscale maatregelen, bijvoorbeeld mogelijkheden om inkomens te middelen of fiscaal te reserveren voor calamiteiten.
Kostensprong kunstmest en gevolgen: distribuiteur Kai Kikkers van Triferto meldt dat prijzen voor veelgebruikte producten zoals KAS dit seizoen zijn opgelopen tot circa 500 euro per ton — ongeveer 100 euro hoger dan vóór het conflict — waardoor kostendruk sterk is toegenomen. Veel boeren hadden begin seizoen voorraad, dus de meeste merken zullen de impact pas echt voelen bij nieuwe inkopen later dit jaar. De Vries uit zorgen over liquiditeit: aanhoudend hoge prijzen en een slecht groeiseizoen in delen van Nederland (zoals Gelderland) kunnen leiden tot betalingsproblemen en zelfs gedwongen stopzettingen bij boeren. Akkerbouwers die via meerdere schakels leveren hebben vaak minder ruimte om hogere kosten door te berekenen dan telers die direct aan supermarkten leveren.
Voorraad- en leveringsbeeld: Kikkers verwacht voorlopig geen acute tekorten omdat voorraden voor de komende maanden grotendeels aanwezig zijn in Europa, maar waarschuwt dat een langdurig conflict of mogelijke gasransonering, gecombineerd met de sluiting van productievestigingen in Noord- en West-Europa, volgend seizoen wel tot krapte kan leiden. Een structurele afhankelijkheid van aardgas in de kunstmestproductie maakt de sector gevoelig voor zulke geopolitieke schokken.